Các bệnh không lây nhiễm (NCD), chẳng hạn như ung thư, tiểu đường, các bệnh lý tâm thần và nhiều bệnh khác, là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên toàn thế giới. Chúng chiếm 74% tổng số ca tử vong và hơn ba trong bốn năm sống chung với tình trạng tàn tật. Nếu không có hành động rõ ràng nào được thực hiện để đảo ngược xu hướng này, số ca tử vong do NCD có thể tăng lên 52 triệu người – tương đương dân số Hàn Quốc – mỗi năm vào năm 2030. Tại Việt Nam, NCDs chiếm 77% tổng số tử vong hằng năm, trong đó tim mạch và ung thư đứng đầu.
Từ năm 2010, CÁC BỆNH KHÔNG LÂY NHIỄM (NCD) ĐÃ TRỞ NÊN PHỔ BIẾN TRONG CÁC CHƯƠNG TRÌNH NGHỊ SỰ VỀ SỨC KHỎE VÀ PHÁT TRIỂN QUỐC GIA VÀ TOÀN CẦU . Các cam kết chính trị bao gồm Tuyên bố Chính trị của Liên Hợp Quốc năm 2011 về Phòng ngừa và Kiểm soát NCD, các mục tiêu NCD toàn cầu năm 2025, Kế hoạch Hành động NCD Toàn cầu 2013-2020 của WHO, và việc lồng ghép NCD vào các Mục tiêu Phát triển Bền vững năm 2015. Tuy nhiên, các hành động và đầu tư cần thiết lại chậm chạp đến mức không thể chấp nhận được. Việc mở rộng quy mô và đẩy nhanh hành động về NCD phải được coi là việc các chính phủ thực hiện lời hứa của mình, một mệnh lệnh đạo đức hơn là một lựa chọn.
Nguyên nhân chính:
• Hút thuốc lá, thuốc lá điện tử
• Uống rượu bia
• Ăn uống kém lành mạnh (nhiều muối, đường, chất béo)
• Ít vận động thể lực
• Ô nhiễm môi trường
Tại Việt Nam:
Việt Nam đã triển khai Chiến lược quốc gia phòng chống bệnh không lây nhiễm đến năm 2030, tập trung vào: giảm hút thuốc, hạn chế rượu bia, dinh dưỡng hợp lý, tăng vận động, phát hiện sớm – quản lý bệnh mạn tính tại y tế cơ sở.
Nhiều chương trình đang được thực hiện như:
• “Sức khỏe Việt Nam” – vận động người dân tập thể dục, ăn giảm muối, khám sức khỏe định kỳ.
• Luật Phòng chống tác hại thuốc lá, Luật Phòng chống tác hại rượu bia.
• Mạng lưới quản lý tăng huyết áp, đái tháo đường tại trạm y tế xã.
Thông điệp hành động
• Ăn lành mạnh – sống năng động – nói không với thuốc lá, rượu bia.
• Khám sức khỏe định kỳ – phát hiện sớm, điều trị kịp thời bệnh mạn tính.
• Mỗi người dân là trung tâm, mỗi gia đình là hạt nhân phòng chống NCDs.