Thời gian gần đây, các lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện và thu giữ nhiều loại ma túy mới được ngụy trang tinh vi trong các sản phẩm tưởng chừng vô hại như kẹo, bánh, nước uống, thuốc lá điện tử, tinh dầu, thậm chí là cà phê hòa tan. Những “sản phẩm độc hại đội lốt hàng tiêu dùng” này đang len lỏi vào trường học, khu vui chơi và cộng đồng dân cư, trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe, đặc biệt là giới trẻ.
Chiêu trò tinh vi: Ma túy khoác áo thực phẩm
– Nếu trước đây ma túy thường xuất hiện ở dạng viên nén, bột hoặc dung dịch, dễ nhận biết, thì nay các đối tượng buôn bán, tàng trữ đã thay đổi phương thức tinh vi hơn nhiều. Ma túy được trộn, tẩm, hoặc pha lẫn vào các loại thực phẩm, đồ uống có bao bì bắt mắt, mùi vị hấp dẫn và tên gọi “ngây ngô” như:
• Bánh, kẹo, socola, nước ngọt, trà sữa, cà phê pha sẵn có chứa chất hướng thần, cần sa tổng hợp, LSD (một dạng ma túy gây ảo giác cực mạnh).
• Thuốc lá điện tử, tinh dầu, thuốc lá nung nóng chứa hoạt chất ma túy tổng hợp (như THC, Ketamine, MDMA…) nhưng được ghi nhãn là “thảo mộc tự nhiên”, “hương trái cây”, “giúp thư giãn”.
• Kẹo dẻo “gấu”, kẹo mút, nước tăng lực nhập ngoại không rõ nguồn gốc được rao bán công khai trên mạng xã hội, dễ dàng tiếp cận học sinh, sinh viên.
– Một viên kẹo “lạ” tưởng như vô hại, nhưng có thể chứa liều ma túy mạnh gấp hàng chục lần cần sa, chỉ cần sử dụng một lần đã gây ảo giác, co giật, thậm chí ngưng tim.
– Các chuyên gia cảnh báo: “Ma túy núp bóng thực phẩm là hình thức cực kỳ nguy hiểm, vì đánh trúng tâm lý tò mò, thích thử của giới trẻ, khiến người dùng không nhận biết được mình đang sử dụng chất gây nghiện”
Tác hại nghiêm trọng đến sức khỏe và tâm thần
– Chỉ sau vài phút sử dụng, người dùng có thể rơi vào trạng thái:
• Kích thích mạnh, mất kiểm soát hành vi, có thể dẫn đến hành vi bạo lực, đập phá, gây thương tích.
• Rối loạn cảm xúc, ảo giác, hoang tưởng, tưởng có người đuổi giết, dẫn đến tự sát hoặc tấn công người khác.
• Tổn thương lâu dài đến não bộ, tim mạch, gan, thận, suy giảm trí nhớ, mất khả năng học tập và làm việc.
• Với trẻ vị thành niên, ma túy tổng hợp còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển não bộ, dễ dẫn đến nghiện, trầm cảm và rối loạn hành vi.
– Nhiều trường hợp nhập viện do ngộ độc ma túy mà không hề biết mình đã dùng — do kẹo, nước hoặc tinh dầu bị tẩm chất gây nghiện. Một số người chỉ “hút thử” thuốc lá điện tử vài lần, nhưng sau đó lệ thuộc hoàn toàn vì trong đó chứa THC tinh khiết hoặc các dẫn xuất tổng hợp của cần sa.
Tính nguy hiểm?
– Nguy hiểm hơn cả: khó phát hiện, dễ lan rộng
• Điều đáng lo là hầu hết các sản phẩm chứa ma túy trá hình đều không có nhãn mác rõ ràng, hoặc được ghi toàn tiếng nước ngoài, không qua kiểm định. Người mua hàng online, đặc biệt là giới trẻ, rất dễ bị dụ dỗ bằng lời quảng cáo như “thư giãn, giúp ngủ ngon, giảm stress, hàng ngoại xịn”.
• Hình thức mua bán qua mạng xã hội, giao hàng tận nơi khiến việc kiểm soát càng khó khăn. Khi bị phát hiện, các đối tượng thường khai “không biết là hàng có chất cấm” — nhưng hậu quả sức khỏe thì không thể đảo ngược.
• Càng đáng lo hơn khi ma túy “ẩn mình” dưới dạng thực phẩm, đồ uống — tức là đường vào cơ thể dễ dàng, nhanh hấp thu, gây ngộ độc cấp tính chỉ sau vài phút. Trong nhiều vụ việc, nạn nhân là học sinh, sinh viên, do tò mò hoặc bị rủ rê thử “kẹo bay”, “nước vui”, “thuốc lá chill”…
Trách nhiệm của cộng đồng và gia đình
Phòng chống ma túy không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng công an hay ngành y tế, mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng cần chủ động trang bị kiến thức, cảnh giác, giám sát và hỗ trợ lẫn nhau:
• Cha mẹ cần quan tâm, theo dõi con em: các mối quan hệ bạn bè, thói quen tiêu dùng, sản phẩm con sử dụng hằng ngày (đặc biệt là kẹo, nước, thuốc lá điện tử, tinh dầu).
• Nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng từ chối và cảnh báo sớm khi học sinh có biểu hiện nghi vấn.
• Cộng đồng, đoàn thể, tổ dân phố nên phối hợp với y tế và công an tuyên truyền, phát hiện và báo cáo kịp thời sản phẩm nghi ngờ.
• Mỗi người dân cần nói không với sản phẩm không rõ nguồn gốc, tuyệt đối không thử dù chỉ “một lần cho biết”.
Cần làm gì nếu lỡ đã sử dụng các sản phẩm này?
1. Giữ bình tĩnh, không hoảng sợ hay giấu giếm.
2. Ngừng sử dụng ngay sản phẩm nghi ngờ.
3. Báo cho người thân hoặc cán bộ y tế biết tình trạng của mình.
4. Đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115 nếu có biểu hiện bất thường (chóng mặt, ảo giác, tim đập nhanh…).
5. Mang theo bao bì, vỏ hộp hoặc mẫu sản phẩm đã dùng để bác sĩ dễ xử trí.
6. Khai thật với nhân viên y tế và hợp tác điều trị, tư vấn cai nghiện nếu cần./.